OH 65 (Olduvai Hominid) zoals de vondst genoemd werd, was een spectaculaire ontdekking. De fossielen zijn, volgens een van de teamleiders Robert Blumenschine van de Rutgers University, bijzonder goed bewaard gebleven. Het was voor het eerst dat een bovenkaak werd gevonden van een van de oudste homosoorten waarvan ook alle tanden in goedeconditiewaren.

Vraagtekens bij de vondst. Is Rudolfensis nog wel een aparte soort?

Robert Blumenschine, de vinder van Homo habilis

De Olduvai Gorge (kloof) is een van 's-Werelds rijkste vindplaatsen van vroege menselijke fossielen. Archeologen verrichten al bijna 100 jaar lang onderzoek in dit gebied. In 1960 vonden onderzoekers een onderkaak van een van de eerste voorouders van de mens die stenen werktuigen gebruikten. Antropologen Louis Leakey, Philip Tobias en anderen dateerden de vondst op bijna 2 miljoen jaar en noemden de soort waartoe het behoorde, Homo habilis. Indertijd dachten de experts dat Homo habilis rechtstreeks was geëvolueerd tot latere voorouders die weer uiteindelijk waren geëvolueerd tot de moderne mens.
Echter in 1972 ontdekte de zoon van Louis Leakey's, Richard Leakey, een gedeelte van een schedel in Kenia dat gedateerd werd op dezelfde leeftijd. De vondst leek veel op Homo habilis, maar had een grotere hersencapaciteit en verschillen in de wenkbrauwboog en jukbeenderen. Onderzoekers debatteerden over de vraag op welke plaats in de menselijke stamboom het nieuwe fossiel behoorde. Uiteindelijk werd het toegeschreven aan een nieuw soort die Homo rudolfensis ook wel genoemd werd (bij sommigen beter bekend als de beroemde schedel 1470 van Richard Leakey). Ze tekenden een vraagteken in de tijdlijnen die de menselijke stamboom moesten weergeven omdat ze niet wisten hoe de twee groepen van menselijke voorouders zich tot elkaar verhielden en welke van de twee aan de wieg stond van de hedendaagse mens.

Homo rudolfensis (schedel ER 1470)

En dan nu OH 65. De bovenkaak en tanden zijn wat Blumenschine noemt een 'doorslaggevende anatomische verbinding' tussen de onderkaak van Homo habilis en de tandenloze schedel van Homo rudolfensis.

In hun artikel in Science concludeert Blumenschine, samen met 16 mede-auteurs, dat alle exemplaren zodanig op elkaar lijken dat ze allemaal tot Homo habilis zouden moeten behoren en dat Homo rudolfensis helemaal geen aparte soort (meer) is.

Het lijkt er nu dus op dat we met ons begrip van de menselijke stamboom weer een stukje terug in de tijd zijn. Dergelijke verschuivingen in de evolutionaire stamboom zijn niet ongewoon en het zal vrijwel zeker vaker gaan voorkomen dat bestaande inzichten weer bijgesteld moeten worden in het licht van nieuwe vondsten.

Klik hier voor de vindplaats van Homo habilis.

Bronnen: American Association for the Advancement of Science. Foto gebit is van Science

---